STASI (Staatssicherheits/veiligheidsdienst)

Na de vorming van de DDR werd het Ministerie voor Staatsveiligheid opgericht (Mfs). beter bekend als de STASI. Deze veiligheidsdienst, en tevens inlichtingendienst  was mede verantwoordelijk voor alle paspoortcontroles aan de grenzen. Gedurende 40 jaar beheerste de STASI het leven van de burgers in de DDR. Naast de officiële medewerkers werkte men ook nauw samen met vele informanten. Deze gaven informatie over bijvoorbeeld familieleden, buurtgenoten of collega’s die mogelijk een gevaar zouden kunnen zijn voor de staat. De STASI was naar het model van de NKVD opgezet. Deze was actief sinds de Russische revolutie, waar de geheime politie de TSCHEKA onder leiding van Felix Dzerzhinsky (1877-1926) onderdeel van was en een waar schrikbewind voerde onder de Russische bevolking. Deze organisatie werd na (1946) gesplitst in MVD en de voor ons meer bekende KGB en ontpopte zich als een trouwe bondgenoot van de STASI. Uiteraard was het na de geweldloze revolutie in (1989) ook gedaan met de dienst. In Berlijn staat in de hal van het oude STASI hoofdkantoor (thans museum) een levensgroot bronzen beeld van Felix Dzerzhinsky. Na de hereniging van Duitsland werd de rol van de dienst meer duidelijk bij het grote publiek. Erich Mielke partijlid van SED werd in (1950) secretaris, en uiteindelijk bevorderd tot Minister van (Mfs). Leidde voorts de organisatie met harde hand als een echte Tchekist waarbij de naam Felix Dzerzhinsky veelvuldig als voorbeeld diende. (zie ook laatste alinea).


Berlijn (Mfs) gezellig zitten bij Erich Mielke ?
Berlijn (Mfs) gezellig zitten bij Erich Mielke ?
Mfs-leiding vergaderzaal
Mfs-leiding vergaderzaal
Bandopnamen ook van eigen medewerkers
Bandopnamen ook van eigen medewerkers
Kaarten verborgen achter schuifkasten
Kaarten verborgen achter schuifkasten
Bureau & kamer Erich Mielke Minister Mfs
Bureau & kamer Erich Mielke Minister Mfs
Presentatiezaal genodigden
Presentatiezaal genodigden


 Deze foto's zijn gemaakt door de auteur in het voormalige STASI hoofdkantoor complex Berlijn Ruschestraße 103 ( nu Museum ).


Bij het ministerie (MfS) werd een wachtregiment gestationeerd (1951) dat mede verantwoordelijk was voor het neerslaan van de (volks) opstand tegen het regime in (1953). Vervolgens werd het wachtregiment officieel in (1954) opgericht als elite eenheid voor Mfs dat operationele taken kreeg toebedeeld zoals o.a. het bewaken van gebieden van het ministerie, bouwobjecten, evenementen, militaire complexen, alsmede woongebieden van partij en staatsleiding. 

Voormalig STASI complex Berlijn Ruschestraße 103 (rode deel nu Museum).
Voormalig STASI complex Berlijn Ruschestraße 103 (rode deel nu Museum).
Foto's waar muziek in zit!
Foto's waar muziek in zit!
Entree.
Entree.
Logo wacht-regiment
Logo wacht-regiment
Vogelnestkastje met camera.
Vogelnestkastje met camera.
Identificatiepas (Mfs).
Identificatiepas (Mfs).

Het gigantische wantrouwen dat ook binnen de dienst werd onderstreept door het afluisteren van eigen medewerkers zorgde er voor dat de bevolking uiterst omzichtig te werk moest gaan met uitlatingen jegens anderen of dit nu familie was of niet.

De dienst had allerlei apparatuur en/of middelen om mensen af te luisteren ter beschikking of men bouwde een gebruiksvoorwerp daartoe om.

Sigaretje roken met foto & geluidsopname
Sigaretje roken met foto & geluidsopname
De logo's van KGB & STASI.
De logo's van KGB & STASI.
Centrale hal met statue Felix Dzerzhinsky (inzet).
Centrale hal met statue Felix Dzerzhinsky (inzet).



Opleidingsfilm STASI (Mfs) Fälscher. (CC BY-licentie source You Tube - DDR Archiv 2018).

 

 

Deze foto's zijn gemaakt door de auteur in het voormalige STASI kantoor districtsbestuur Leipzig "Runden Ecke"(nu Museum) en het "Militärhistorische Museum der Bundeswehr" (MHM) in Dresden.


Indien men het nodig vond werden op basis van de verzamelde informatie inwoners van de DDR gearresteerd (op straat, thuis, op het werk, bij de vereniging of partij) waar men was aangesloten en bestempeld als staatsgevaarlijk.

De ondervragingsmethoden waren extreem waarbij alle denkbare middelen werden toegepast. Vervolgens werd men voor

(on) bepaalde tijd opgesloten in de desbetreffende STASI gevangenis in de regio waar men woonde. 

 


Gedenkstätte Hohenschönhausen Berlin

Hohenschönhausen district Lichtenberg Berlijn.
Hohenschönhausen district Lichtenberg Berlijn.

Deze locaties werden alle bestuurd vanuit de meest (on) bekende voormalige centrale STASI gevangenis  Hohenschönhausen thans Gedenkstätte in Noord Berlijn. De rondleidingen in deze gevangenis worden geheel verzorgd door oud gevangenen. Iedereen die was aangemerkt als staatsgevaarlijk werd hier vastgezet. Enige duizenden inwoners van DDR hebben hier opgesloten gezeten om wie ze waren, wat ze deden, of dachten. In de nieuwbouw werden sinds (1961) de STASI gevangenen ondergebracht. Straffen van 10 jaar of meer zijn destijds aan de orde van de dag. De gedetineerden moesten de zwaarste beproevingen zien te doorstaan. Slapen gedurende de dag was er vaak niet bij in de nacht volgden de verhoren. Het gehele gebied was voor overige inwoners van de DDR geheel afgegrendeld en tot verboden gebied verklaard. Dit werd o.a. bewaakt door wacht-regiment Felix Dzerzhinsky. De gevangenis is geheel omgeven door moderne wooncomplexen. In deze woningen woonden STASI medewerkers of inwoners die zeer goed waren gescreend door het regime. Vanuit dit perspectief ontstonden meer nieuwbouw complexen in de (middel) grote steden van de DDR o.a. Leipzig en Erfurt. Maar nergens zo omvangrijk als bij het centrale detentiecomplex in Hohenschönhausen. Deze plaatsen en tal van andere zijn heden ten dage ingericht als Gedenkstätte. Ook zijn veel plaatsen nog onbekend of later geheel afgebroken.


Maquette van het complex midden in het (afgeschermde) woongebied.
Maquette van het complex midden in het (afgeschermde) woongebied.
Binnenplaats Hohenschönhausen.
Binnenplaats Hohenschönhausen.

Mfs arrestantenwagen (Barkas) opgepakt en dan naar....
Mfs arrestantenwagen (Barkas) opgepakt en dan naar....
Geblindeerd rondjes rijden om de oriëntatie kwijt te raken.
Geblindeerd rondjes rijden om de oriëntatie kwijt te raken.
De cellen : camera's in de gangen, schakelende lampen en een verklikker systeem.
De cellen : camera's in de gangen, schakelende lampen en een verklikker systeem.

Binnenkomst....
Binnenkomst....
Foto voor het dossier.
Foto voor het dossier.
Geluidsdichte verhoorkamer.....
Geluidsdichte verhoorkamer.....
De celdeur gaat dicht.
De celdeur gaat dicht.

De cel.
De cel.
Controlekamer bewaking.
Controlekamer bewaking.


 Zeker dient ook de zeer beruchte z.g. U-boot  vermeld te worden een oud ondergronds cellencomplex uit de NS periode. 

Ondergronds.
Ondergronds.

Dit door de sovjet MVD/ KGB in gebruik genomen cellencomplex (1947) om tegenstanders van het communistische (Stalin) regime vast te zetten. De extreme folteringen zijn na de dood van Stalin in (1953) wellicht niet meer toegepast ? We weten het niet....... Hoeveel (dodelijke) slachtoffers er daar expliciet zijn gevallen is (nog) niet bekend daar de info zich deels nog steeds in de Russische archieven bevind.

De duikboot.
De duikboot.
Duikboot cel.
Duikboot cel.

De STASI nam in (1951) de U-boot over en zette de exploitatie voort.

warm water-buizen van het pand zorgden constant voor extreme hitte circa 36 graden celsius en er stond continue een laag water in van ongeveer 15 tot 20 cm, 24/7 brandde het licht dus de mensen in detentie raakten volkomen gedesoriënteerd. Verschrikkelijke fysieke en geestelijke omstandigheden.



Gedenksteen ter nagedachtenis aan de detentie slachtoffers 1945-1989 Hohenschönhausen foto auteur.
Gedenksteen ter nagedachtenis aan de detentie slachtoffers 1945-1989 Hohenschönhausen foto auteur.

Bovenstaande foto's zijn gemaakt door de auteur in  Gedenkstätte Berlin-Hohenschönhausen  voormalige STASI gevangenis District Lichtenberg Berlijn (eveneens Museum).

Vele van deze mensen werden voor maanden en soms zelfs een paar jaar opgesloten waardoor hun situatie uitzichtloos was en men vaak koos voor zelfdoding. Vaststaat dat enige duizenden mensen in de circa 10 jaar van STASI bewind hier het slachtoffer van zijn geworden. Eind jaren 60 heeft de STASI deze U-Boot (vermoedelijk) gesloten. De gedetineerden werden overgebracht naar de nieuwe vleugels met cellen die waren toegerust met een houten brits, tafel en toilet. Het lijkt wat humaner maar niets is minder waar. Psychologische drukmethoden zoals chantage, urenlange verhoren, geen onderling contact met mede gedetineerden, uitstellen van maaltijden vonden onverminderd plaats. Soms werd een familiebezoek aangekondigd. Men werd dan naar de verhoorkamer geleid waarna men op het gemak werd gesteld. Dan ging ineens de telefoon, waarna men te horen kreeg dat het bezoek niet doorging......... Volkomen gedesillusioneerd keerde men dan terug naar de cel.

 

 


Gedenkstätte Bautzner Straße Dresden

Entree Gedenkstätte  foto auteur 2018.
Entree Gedenkstätte foto auteur 2018.

Dresden een stad met geschiedenis. Met name de verschrikkingen  van de brandhaarden ontstaan door het geallieerde (tapijt) bombardement, tijdens de Tweede wereldoorlog in februari (1945), waarbij duizenden doden zijn gevallen, zijn voor veel mensen een zwarte herinnering. Maar wat gebeurde er daarna............ De stad werd na de capitulatie deel van de Sovjet-zone, na de verdeling in juli (1945), door de bezettingsmachten. "Sovjet Militaire Tribunalen" (SMT) stelden strafvervolging in tegen diegenen die misdaden hadden begaan tegen de menselijkheid tijdens het NS bewind in de jaren (1933 -1945). Mogelijk toen ook al onder tegenstanders van het communistische regime onder "Josef Stalin". Men veroordeelde gedetineerden lokaal of in verschillende gebouwen op het terrein aan de "Bautzner Strasse" in Dresden, daar de officiële gebouwen (Münchner Platz) deels beschadigd waren door het geallieerde bombardement.

 

 


         Onderstaande foto's zijn gemaakt door de auteur (2018) in Gedenkstätte Bautzner Straße 

complex  labyrint.
complex labyrint.

 

Voor de Sovjet geheime politie (MVD/MGB) diende het gebouw mede als (voorlopige) plaats van detentie en rechtbank in kort geding, waar op basis van afpersing, bekentenissen werden afgelegd,waarbij in voorkomende situaties slachtoffers te betreuren waren. Dit leidden tot veroordeling met langdurige gevangenisstraf of zelfs tot de dood door executie. Veel van de gedetineerden bleven echter ook zitten zonder veroordeling. Dit werd vaak gevolgd door deportatie naar de Sovjet-Unie of naar een van de Sovjet speciale kampen in de SBZ, met detentieplaatsen in Bautzen of Mühlberg. Voor hoelang wist niemand......


Celdeur & hal.
Celdeur & hal.
Doorgang.
Doorgang.
Kelderdoorgang.
Kelderdoorgang.
Gang naar Mfs gevangenis.
Gang naar Mfs gevangenis.

                  Sowjetische Geheimdienst (MVD/MGB)  Haftkeller  Bautzner Straße Dresden  (Untersuchungs) gefängnis.


koffer,kleding & documenten gevangenen Haftkeller.
koffer,kleding & documenten gevangenen Haftkeller.

Met het toenemende Stalinisme nam de vervolging van nationaal-socialistische misdaden - die min of meer in overeenstemming met de grondwettelijke beginselen werd uitgevoerd - af. Periode 1946-1956.

De nadruk kwam steeds meer te leggen op vervolging van critici en tegenstanders van socialistische transformatie en dus het hernieuwde gebruik van rechtvaardigheid ten behoeve van de macht van de staat.

Waar graag verder gevolg aan werd gegeven door de STASI die het complex in (1953) overnam waarna een nieuwe gevangenis werd gebouwd. Deze kon worden bereikt door de lange gang vanuit het oude "Haftkeller" complex (foto rechtsboven).


 Celle  Den Opfern Kommunistischer Gewaltherrschaft  seit (1945)           foto auteur 2018.
Celle Den Opfern Kommunistischer Gewaltherrschaft seit (1945) foto auteur 2018.

Dresden des Ministeriums für Staatssicherheit/des Amtes für Nationale Sicherheit (MfS/AfNS)

Al deze foto's zijn gemaakt door de auteur in het voormalige STASI complex Dresden Bautzner Straße 112 A

(Gedenkstätte en ook Museum).

Cellen complex foto 1. Begane grond.
Cellen complex foto 1. Begane grond.

Deze nieuwe gevangenis heeft tot aan de geweldloze revolutie in (1989) plaats geboden aan circa 15.000 gedetineerden, die werden vastgehouden vanwege hun politieke overtuiging tegen het regime van de DDR. Ook werden er inwoners van het land vastgezet vanwege hun poging de DDR te ontvluchten. Deze mensen moesten zich onder mens onterende omstandigheden (indien mogelijk) staande (soms letterlijk) zien te houden tijdens hun verblijf (wat jaren kon duren) want van een normale rechtspraak kon men in de dictatuur staat geleid door de "SED" (waarbij ellenlange verhoren van de  "STASI" tot dagelijkse bezigheden behoorden) uiteraard niet spreken. 


Cellen complex foto 2.
Cellen complex foto 2.

Het cellen complex bestond uit 4 etages zoals op de foto's is te zien. Alle etages werden beschermd door een hekwerk zodat gedetineerden op generlei wijze uit hun soms uitzichtloze situatie konden ontsnappen.........

Men maakte ook vaker gebruik van het onderbrengen van 2 personen in een cel waar de gedetineerden lief en leed deelden. Spreken over details liet men al snel achterwege.......... want misschien was de mede gedetineerde wel een inofficiële medewerker van de "STASI". Waar menig gedetineerde helaas mee te maken kreeg. De methoden die verder werden toegepast waren in elke gevangenis hetzelfde en uitgevoerd door mensen die overtuigd waren dat de socialistische staat  ten allen tijden moest worden beschermd............................ in de krachtmetingen tussen Oost en West ten tijde van de koude oorlog.

 


Bekrachtiging Wet tot vorming Mfs. (8-Feb-1950 W. Pieck).
Bekrachtiging Wet tot vorming Mfs. (8-Feb-1950 W. Pieck).


Cellen complex foto 3.
Cellen complex foto 3.

In het complex was ook de (Mfs/SED) leiding van district Dresden gevestigd. Men maakte gebruik van het trappenhuis in het gebouw vanaf de 3e etage waar uit het zicht van de gevangenis was om gedetineerden naar de verhoorkamer te brengen. Ook was een signaaldraad aangebracht waar de bewaker aan kon trekken bij calamiteiten. Middels een signaallamp (op rood gezet) werden de bewakers geïnformeerd dat er een gedetineerde op de trap in aantocht was. Deze moest de instructies  (1-1/2) stap voor de bewaker blijven exact opvolgen om niet nog verder in de problemen te komen. Dit moest voorkomen dat er gelijktijdig meerdere gedetineerden met bewaking in het trappenhuis waren. Was dit toch het geval bij passeren dan direct gezicht naar de muur !!!!


Naar verhoorruimte.
Naar verhoorruimte.
Trappenhuis buitenom (vermijden van cellen).
Trappenhuis buitenom (vermijden van cellen).
 Uitleg gebruik signaallampen.
Uitleg gebruik signaallampen.


Eind jaren 90 werd het complex op de erfgoedlijst geplaatst en in 1997 werd met medewerking van de inmiddels opgerichte

"Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft" en de vereniging  "Erkenntnis durch Erinnerung“ begonnen het complex gereed te maken voor het publiek, om kennis te kunnen nemen van de gebeurtenissen die nooit vergeten mogen worden. Tevens is het complex een gedenkplaats voor slachtoffers en nabestaanden.

De partijvlag siert de vergaderzaal van het district Dresden (Mfs/SED).
De partijvlag siert de vergaderzaal van het district Dresden (Mfs/SED).

De eigenlijke gevangenis werd gerenoveerd en in originele staat teruggebracht en fungeert heden als "Gedenkstätte " met een permanente tentoonstelling en periodieke thema's over deze periode in Dresden. Enige ruimten van de districtsleiding (Mfs/SED) zijn hier in opgenomen zoals op de foto's is te zien. Tevens staat er model van de Dresdner Ikarus,  naar het verhaal van vader en zoon uit de Griekse mythologie, maar ook van toepassing op een een overmoedige burger van de DDR in een vader zoon verhouding, waarbij de zoon een vliegtuig bouwde om de DDR te ontvluchten maar uiteindelijk werd verraden door een inofficiële (IM) STASI medewerker,waarbij de zoon werd gearresteerd en 3 jaar gevangenis straf kreeg. Saillant detail is dat het vliegtuig werd gevonden door de STASI, verborgen in de "Kfz Werkstatt", waar de zoon "Kfz Meister" was.

Verhoorkamer.
Verhoorkamer.
Vergaderzaal Dresden SED/Mfs.
Vergaderzaal Dresden SED/Mfs.
Kantoor Chef Mfs  General Major Horst Böhm.
Kantoor Chef Mfs General Major Horst Böhm.

Der Dresdner Ikarus.
Der Dresdner Ikarus.
Originele Elektro auto (SGAK).
Originele Elektro auto (SGAK).
Arrestantenwagen (Barkas 1000).
Arrestantenwagen (Barkas 1000).

Uitgelicht o.a. de Elektro auto die op het complex werd gevonden en vermoedelijk werd gebruikt door het "Straf Gefangenen Arbeits Kommando" (SGAK) als (intern) transportmiddel. Als laatste de Barkas 1000, die als arrestanten wagen werd gebruikt waarbij de arrestant geen direct zicht had op de omgeving, en dus nooit wist waar heen deze werd gebracht of mogelijk door rondjes rijden nog steeds op dezelfde plaats was. Deze wagens werden door het (Mfs) door de gehele DDR gebruikt. (Zie ook Hohenschönhausen ).


De verbinding over de Elbe Dresden "Waldschlößchenbrücke" foto auteur2018.
De verbinding over de Elbe Dresden "Waldschlößchenbrücke" foto auteur2018.

Tot aan het millennium en de navolgende jaren  werden meerdere gebouwen van het complex afgebroken t.b.v.  de aansluiting van het noordoostelijke deel van Dresden via de "Waldschlößchenbrücke" over de Elbe. Na de vereniging van Duitsland in 1990, was een kantoor  voor "Bundesbeauftragten für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik" (BStU)  in het complex gevestigd, dat na een een onderbreking tussen 1993-2013, wederom een informatiecentrum inrichtte in 2014, waar zoals ook in andere steden waar het (Mfs) gevestigd was,  inwoners of belanghebbenden, (hun) akten konden opvragen en inzien, voor zover deze tijdens of direct na de "Wende" niet waren vernietigd. Ook heden wordt nog steeds onderzoek gedaan in de dossiers en akten..........................................................